فصل اوّل تناسب و تناسق معنوى در قرآن كريم تناسب موجود در بين آيات قرآن كريم از جهات مختلفى قابل بررسى مىباشد كه در ذيل ، به آن اشاره مىكنيم : 1 - گاهى تناسب در مورد آياتى است كه يك جا نازل شده‌اند ، يعنى با هم در يك زمان نازل شده‌اند ( آياتى كه جمعا به لحاظ مناسبت واحدى نازل شده‌اند ) و اين يك امر ضرورى است ؛ زيرا يك مجموعه آيات كه در موضوع واحدى نازل شده‌اند ، ضرورتا بايد در بينشان نوعى ارتباط و قدر مشتركى باشد به اعتبار اينكه داراى هدف واحد و قدر جامع و مشترك واحد بوده و جمعا يك كلام محسوب مىشوند ، كه براى ايفاى غرض و هدف واحدى نازل گشته‌اند و رابطه بين صدر و ذيل آيات از اول تا آخر ، از ضروريات عقليه است . و گرنه كلام و سخن از سخن و كلامى كه داراى هدف واحد و جامع واحد باشد ، خارج گشته ، بلكه لازم مىآيد كه حكيم مطلق در بين امور بىربط و بدون مناسبت ، جمع نموده باشد . و اين از حكيم مطلق محال است . 2 - گاهى ارتباط بين آيات يك سوره و تناسب بين آيات آن ، مطرح است كه آيات آن سوره از اول تا آخر ، به هم مربوط بوده ، و داراى تناسب عقلايى مىباشد ؛ زيرا يك سوره عبارت است از يك مجموعهء واحده ، كه اين وحدت را در قالب يك